Kullanıma Hazır Taşınmaz Ariyet Sözleşmesi Modeli
Taşınmaz ariyet sözleşmesi, bir taşınmazın belirli bir süre veya amaç için bedelsiz olarak kullanılmak üzere teslim edilmesini düzenleyen belgedir. Bu model; taraf bilgileri, taşınmazın tanımı, kullanım süresi, iade koşulları, giderler ve sorumluluklar gibi temel unsurları düzenli biçimde yazmanıza yardımcı olur.
Taşınmaz ariyet sözleşmesi, bir evin, iş yerinin, arsanın veya başka bir taşınmazın malik tarafından başka bir kişiye bedelsiz olarak geçici kullanıma bırakılmasını düzenler. Türk hukukunda ariyet ilişkisi, kullanım ödüncü olarak da anılır ve Türk Borçlar Kanunu hükümleri çerçevesinde değerlendirilir. Yazılı bir sözleşme, tarafların hangi taşınmazı, ne kadar süreyle ve hangi koşullarla kullandırdığını açıkça ortaya koyar. Böylece kullanım sonunda doğabilecek iade, gider ve zarar uyuşmazlıklarının önlenmesine katkı sağlar.
Taşınmaz ariyet sözleşmesi nedir?
Ariyet sözleşmesinde kullandıran, bir taşınmazın kullanımını karşı tarafa ücretsiz verir; kullanan ise taşınmazı kararlaştırılan kullanım sonunda geri vermeyi kabul eder. Sözleşmenin temel özelliği, kullanımın bedelsiz olmasıdır. Taraflar kira bedeli kararlaştırmışsa ilişki genellikle kira sözleşmesi niteliği taşıyabilir.
Belgenin yazılı olarak hazırlanması her olayda geçerlilik şartı olmasa da ispat kolaylığı sağlar. Özellikle konut, dükkân ve arsa gibi ekonomik değeri yüksek taşınmazlarda teslim tarihi, kullanım amacı ve iade koşullarının açık biçimde yazılması önemlidir.
Bedelsiz kullanım ile kira arasındaki fark
Kira sözleşmesinde kiracı, taşınmazı kullanma karşılığında kira bedeli öder. Ariyet sözleşmesinde ise kullananın taşınmazı kullanması için ücret ödemesi öngörülmez; yalnızca tarafların kararlaştırdığı tüketim, bakım veya benzeri giderleri üstlenmesi mümkündür.
Sözleşmede bulunması gereken bilgiler
Sözleşme, tarafların kimlik ve iletişim bilgilerini, taşınmazın açık adresini ve mümkünse tapu bilgilerini içermelidir. Taşınmazın kullanım amacı, teslim durumu, anahtar teslimi ve kullanım süresi de tereddüde yer bırakmayacak şekilde belirtilmelidir.
| Belge alanı | İşlevi | Sık yapılan hata |
|---|---|---|
| Taraf bilgileri | Kullandıran ve kullananın kimliğini belirler. | Adres veya T.C. kimlik numarası yazmamak. |
| Taşınmazın tanımı | Kullanıma bırakılan yeri kesinleştirir. | Sadece genel mahalle adı belirtmek. |
| Kullanım süresi | İade zamanını veya koşulunu düzenler. | Başlangıç tarihini yazmamak. |
| Kullanım amacı | Taşınmazın hangi amaçla kullanılacağını sınırlar. | Konut veya iş yeri kullanımını belirsiz bırakmak. |
| Gider ve zararlar | Masrafların sorumlusunu belirler. | Fatura, bakım ve onarım ayrımını yapmamak. |
Kullanım amacı ve teslim koşulları
Taşınmaz yalnızca sözleşmede yazan amaç için kullanılmalıdır. Örneğin konut olarak bırakılan bir yerin iş yeri, depo veya kısa süreli konaklama alanı olarak kullanılması; kullandıranın önceden yazılı onayı yoksa sözleşmeye aykırılık oluşturabilir.
Devir ve alt kullanım yasağı
Kullananın taşınmazı üçüncü kişilere devretmesi, alt kullanıma bırakması veya kullandıranın izni olmadan ortak kullanım hakkı tanıması yasaklanabilir. Bu hususun açıkça yazılması, taşınmaz üzerindeki fiilî kullanımın kontrolünü kolaylaştırır.
Düzenlenebilir şablon
Belge şablonu
TAŞINMAZ ARİYET (KULLANIM ÖDÜNCÜ) SÖZLEŞMESİ
Sözleşmenin Düzenlendiği Yer: ____________________
Sözleşme Tarihi: ____ / ____ / ______
Taraflar
Kullandıran: Adı Soyadı/Unvanı: ____________________ T.C. Kimlik No/Vergi No: ____________________
Adres: ________________________________________________________________________
Kullanan: Adı Soyadı/Unvanı: ____________________ T.C. Kimlik No/Vergi No: ____________________
Adres: ________________________________________________________________________
Sözleşmeye Konu Taşınmaz ve Değişken Bilgiler
| Alan | Bilgi |
|---|---|
| Taşınmazın açık adresi | ____________________________________________________________ |
| İl / İlçe / Mahalle | ____________________________________________________________ |
| Ada / Parsel / Bağımsız bölüm no | ____________________________________________________________ |
| Kullanım amacı | ____________________________________________________________ |
| Kullanım başlangıç tarihi | ____ / ____ / ______ |
| Kullanım bitiş tarihi veya iade koşulu | ____________________________________________________________ |
| Kullanım bedeli | Bedelsizdir. |
| Teslim edilen anahtar ve demirbaşlar | ____________________________________________________________ |
| Kullanım giderlerinden sorumlu taraf | ____________________________________________________________ |
Hükümler
- Kullandıran, yukarıda bilgileri yazılı taşınmazı, belirtilen kullanım amacıyla ve bedelsiz olarak kullanana teslim etmeyi kabul eder.
- Kullanan, taşınmazı özenle kullanacak; kullandıranın önceden yazılı izni olmadan taşınmazı üçüncü kişilere devretmeyecek, kullandırmayacak veya alt kullanıma bırakmayacaktır.
- Kullanan, taşınmazı yalnızca bu sözleşmede belirtilen amaçla kullanacaktır. Kullanım amacının değiştirilmesi, kullandıranın yazılı onayına bağlıdır.
- Elektrik, su, doğalgaz, internet, aidat ve benzeri kullanım giderleri: ____________________ tarafından karşılanacaktır.
- Taşınmazın olağan kullanımından kaynaklanan küçük bakım giderleri: ____________________ tarafından karşılanacaktır. Esaslı onarım ve yapısal giderler: ____________________ tarafından karşılanacaktır.
- Kullanan, taşınmazda kullandıranın yazılı izni olmadan tadilat, ek yapı veya kalıcı değişiklik yapmayacaktır.
- Kullanan, taşınmazı sözleşme süresinin sonunda veya iade koşulunun gerçekleşmesi üzerine, olağan kullanımdan doğan yıpranma dışında aldığı duruma uygun biçimde teslim edecektir.
- Taraflar, taşınmazın teslim ve iadesinde düzenlenecek tutanak ile anahtar, demirbaş, sayaç ve görünür durum bilgilerini kayıt altına alacaklardır.
- Bu sözleşmeden doğacak uyuşmazlıklarda ____________________ Mahkemeleri ve İcra Daireleri yetkilidir.
Ekler: ☐ Teslim tutanağı ☐ Demirbaş listesi ☐ Fotoğraf kayıtları ☐ Diğer: ____________________
Taraflar, bu sözleşmeyi okuyup anladıklarını ve serbest iradeleriyle kabul ettiklerini beyan ederek ____ / ____ / ______ tarihinde iki nüsha olarak imzalamışlardır.
KULLANDIRAN
Adı Soyadı/Unvanı: ____________________
İmza: ____________________
KULLANAN
Adı Soyadı/Unvanı: ____________________
İmza: ____________________
TANIK 1 (Varsa)
Adı Soyadı: ____________________
İmza: ____________________
TANIK 2 (Varsa)
Adı Soyadı: ____________________
İmza: ____________________
Metni doğrudan burada düzenleyin. Değişiklikler tarayıcınızda saklanır; yazdırabilir ya da Word ve PDF olarak dışa aktarabilirsiniz.
Giderler, bakım ve hasar sorumluluğu
Elektrik, su, doğalgaz, internet ve aidat gibi düzenli kullanım giderlerinin kim tarafından ödeneceği sözleşmede yer almalıdır. Olağan kullanımdan kaynaklanan küçük bakım ihtiyaçları ile yapısal ve esaslı onarım masrafları ayrı ayrı düzenlenmelidir.
- Taşınmazın teslim anındaki durumu tutanakla kayda alınmalıdır.
- Mevcut demirbaşlar ve anahtar sayısı listelenmelidir.
- Fatura ve aidat borçlarının sorumlusu belirlenmelidir.
- Hasar bildiriminin nasıl ve ne sürede yapılacağı yazılmalıdır.
- İzinsiz tadilat, değişiklik ve devir koşulları açıklanmalıdır.
Pratik öneri: Teslim ve iade sırasında tarihli fotoğraflar çekin, demirbaş listesini iki tarafın imzasıyla ek yapın ve her taraf için imzalı bir nüsha saklayın.
Süre, iade ve sözleşmenin sona ermesi
Sözleşme belirli süreli hazırlanabilir veya belirli bir amacın gerçekleşmesine bağlanabilir. Süre sonunda kullanan, taşınmazı aldığı duruma uygun şekilde, olağan kullanımdan doğan yıpranma dikkate alınarak iade etmelidir.
İade tarihinde anahtarların teslimi, sayaç değerleri, demirbaşların durumu ve varsa borçlar bir teslim-iade tutanağıyla kayıt altına alınmalıdır. Taraflar, haklı nedenler veya ihtiyaç hâlleri için erken sona erme ve bildirim koşulları da belirleyebilir.
- Tarafların ve taşınmazın bilgilerini eksiksiz yazın.
- Bedelsiz kullanımın başlangıç ve bitiş tarihlerini belirleyin.
- Gider, bakım, hasar ve kullanım sınırlarına ilişkin hükümleri ekleyin.
- Sözleşmeyi iki nüsha olarak imzalayıp teslim tutanağını iliştirin.
Özel durumlarda dikkat edilmesi gerekenler
Taşınmaz birden fazla malike aitse, kullanım izni bakımından gerekli malik onaylarının alınması önem taşır. Tapu kaydında intifa, haciz, aile konutu şerhi veya benzeri sınırlamalar bulunuyorsa, sözleşme kurulmadan önce hukuki durum değerlendirilmelidir.
Ticari kullanım, ruhsat gerektiren faaliyetler veya taşınmazın imar durumunu etkileyebilecek uygulamalar için ayrıca ilgili idarelerin kuralları incelenmelidir. Sözleşme, kamu hukuku kaynaklı izin veya ruhsat yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.
Sıkça sorulan sorular
Ariyet sözleşmesinde kira bedeli alınabilir mi?
Hayır. Ariyetin ayırt edici unsuru bedelsiz kullanımdır. Taşınmazın kullanımı karşılığında düzenli bir bedel alınması, ilişkinin kira sözleşmesi olarak değerlendirilmesine yol açabilir.
Taşınmazın iadesi için tutanak gerekli midir?
Her durumda zorunlu olmasa da iade tutanağı güçlü bir ispat aracıdır. Anahtar teslimini, sayaç durumunu, demirbaşları ve görülen hasarları belgelemek için kullanılması tavsiye edilir.
Kullanan, taşınmazda tadilat yapabilir mi?
Kural olarak kullandıranın önceden yazılı izni alınmalıdır. İzin verilse bile tadilatın kapsamı, masrafları ve sözleşme sonunda eski hâle getirme yükümlülüğü ayrıca belirtilmelidir.