Deneme Süreli İş Sözleşmesi Hazır Modeli
Deneme süreli iş sözleşmesi, işveren ile çalışanın iş ilişkisinin başlangıcındaki deneme dönemine ait temel koşulları yazılı olarak belirlemesine yardımcı olur. Bu hazır model; taraf bilgileri, görev tanımı, çalışma yeri, ücret, deneme süresi, çalışma düzeni, gizlilik ve sona erme hükümleri için doldurulabilir alanlar içerir.
Deneme süreli iş sözleşmesi, işçi ve işverenin iş ilişkisinin ilk dönemindeki beklentilerini ve temel çalışma şartlarını yazılı hâle getiren bir belgedir. Bu sözleşme, görevin kapsamını, ücret ve çalışma düzenini, deneme süresini ve tarafların yükümlülüklerini daha açık biçimde ortaya koyar. Yazılı bir metin, ileride doğabilecek uyuşmazlıklarda belirsizliklerin azaltılmasına yardımcı olabilir. Ancak deneme süresine ilişkin azami süreler ve fesih kuralları uygulanacak ülke hukukuna göre değişir.
Deneme süreli iş sözleşmesinin amacı
Bu sözleşmenin temel amacı, işçinin işe ve işyerine uyumunu, işverenin ise çalışanın mesleki yeterliliğini ve işin gereklerine uygunluğunu değerlendirebileceği bir başlangıç dönemi oluşturmaktır. Deneme kaydı, açıkça ve yazılı olarak belirtilmediğinde bazı hukuk sistemlerinde geçersiz veya tartışmalı kabul edilebilir.
Sözleşmede deneme süresinin başlangıç ve bitiş tarihleri ile bu dönem boyunca uygulanacak çalışma şartlarının net biçimde yazılması önemlidir. Sürenin kanuni üst sınırı, toplu iş sözleşmesi hükümleri veya özel düzenlemeler mutlaka kontrol edilmelidir.
Tarafların dengeli korunması
Deneme dönemi, yalnızca işverenin değerlendirme hakkı olarak görülmemelidir. İşçi de işin niteliğini, çalışma ortamını ve kendisine sunulan koşulları değerlendirme imkânına sahip olur. Bu nedenle sözleşme, her iki tarafın hak ve yükümlülüklerini dengeli bir dille düzenlemelidir.
Sözleşmede bulunması gereken temel bilgiler
Tarafların kimlik ve iletişim bilgileri, işyeri ve görev tanımı, işe başlama tarihi, ücret, ödeme yöntemi ve çalışma süresi belgenin temel unsurlarıdır. Görevin belirsiz bırakılması, işçiden beklenen işin kapsamı hakkında anlaşmazlıklara yol açabilir.
| Belge alanı | Ne için kullanılır? | Sık yapılan hata |
|---|---|---|
| Taraf bilgileri | İşçi ve işverenin doğru şekilde tanımlanması | Kimlik veya adres bilgilerinin eksik yazılması |
| Görev tanımı | Yapılacak işin kapsamının belirlenmesi | Görevin çok genel ve ölçülemez yazılması |
| Deneme süresi | Başlangıç değerlendirme döneminin tespiti | Kanuni azami sürenin aşılması |
| Ücret ve ödeme | Brüt/net ücret ile ödeme zamanının açıklanması | Ücret türü ve ödeme gününün belirtilmemesi |
| Fesih hükmü | Deneme dönemindeki sona erme usulünün düzenlenmesi | Emredici hukuk kurallarına aykırı hüküm kurulması |
Deneme süresi ve çalışma koşulları
Deneme süresi, iş sözleşmesinin diğer hükümlerinden bağımsız değildir. İşçi bu dönemde de ücret, iş sağlığı ve güvenliği, dinlenme, ayrımcılıktan korunma ve sosyal güvenlik bakımından yürürlükteki mevzuatın sağladığı haklardan yararlanır.
Ücretin miktarı, prim veya yan haklar, haftalık çalışma süresi, fazla çalışma uygulaması ve işyerinin bulunduğu yer mümkün olduğunca somut yazılmalıdır. Özellikle uzaktan veya hibrit çalışma varsa ekipman, masraf ve iletişim kurallarının ayrıca belirlenmesi faydalıdır.
Fesih ve bildirim kuralları
Deneme süresinde sözleşmenin sona erdirilmesine ilişkin kurallar, ülkeye ve sözleşmenin türüne göre farklılaşabilir. Bu nedenle taraflar, sözleşmeye koyacakları fesih maddesinin emredici mevzuata, varsa toplu iş sözleşmesine ve işyeri düzenlemelerine uygun olduğundan emin olmalıdır.
Düzenlenebilir şablon
Belge şablonu
DENEME SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMESİ
Sözleşmenin Düzenlendiği Yer: ____________________
Tarih: ____ / ____ / ________
İşbu Deneme Süreli İş Sözleşmesi, aşağıda bilgileri yer alan işveren ile işçi arasında düzenlenmiştir.
Taraflar
İşverenin Unvanı / Adı Soyadı: ____________________
Vergi No / T.C. Kimlik No: ____________________
Adres: ____________________
İşçinin Adı Soyadı: ____________________
T.C. Kimlik No / Pasaport No: ____________________
Adres: ____________________
Sözleşme Bilgileri
| Alan | Bilgi |
|---|---|
| Görev / Pozisyon | ____________________ |
| Çalışma Yeri | ____________________ |
| İşe Başlama Tarihi | ____ / ____ / ________ |
| Deneme Süresi | ____________________ |
| Aylık Ücret | ____________________ |
| Ücret Ödeme Günü ve Yöntemi | ____________________ |
| Haftalık Çalışma Süresi | ____________________ |
| Yan Haklar / Primler | ____________________ |
Hükümler
- İşçi, yukarıda belirtilen pozisyonda, işverenin iş organizasyonu ve yürürlükteki işyeri kuralları çerçevesinde çalışmayı kabul eder.
- Taraflar, işe başlama tarihinden itibaren ____________________ süreyle deneme dönemi uygulanması konusunda anlaşmıştır. Bu süre, uygulanacak mevzuatın izin verdiği azami süreyi aşamaz.
- İşçiye, aylık ____________________ tutarında ücret ödenecek; ödeme ____________________ tarihinde / usulüyle yapılacaktır.
- İşçinin normal çalışma süresi haftada ____________________ saattir. Fazla çalışma, dinlenme süreleri ve izinler yürürlükteki mevzuata göre uygulanacaktır.
- İşçi, görevi nedeniyle öğrendiği işverene, müşterilere veya işyerine ait gizli bilgileri hukuka ve işyeri kurallarına uygun şekilde korumayı kabul eder.
- Deneme dönemi içinde sözleşmenin sona erdirilmesi, uygulanacak mevzuat ve emredici hükümler saklı kalmak üzere gerçekleştirilecektir.
- Bu sözleşmede hüküm bulunmayan hâllerde uygulanacak mevzuat, varsa toplu iş sözleşmesi ve işyeri düzenlemeleri esas alınır.
Taraflar, işbu sözleşmeyi okuyarak, anladıklarını ve serbest iradeleriyle kabul ettiklerini beyan eder. Sözleşme ____ nüsha olarak düzenlenmiş ve ____ / ____ / ________ tarihinde imzalanmıştır.
İmzalar
İŞVEREN
Adı Soyadı / Unvanı: ____________________
İmza: ____________________
İŞÇİ
Adı Soyadı: ____________________
İmza: ____________________
Metni doğrudan burada düzenleyin. Değişiklikler tarayıcınızda saklanır; yazdırabilir ya da Word ve PDF olarak dışa aktarabilirsiniz.
Belge hazırlanırken izlenecek adımlar
Sözleşme imzalanmadan önce bilgiler karşılıklı olarak kontrol edilmeli, boş alan bırakılmamalı ve tarafların aynı metni imzaladığı doğrulanmalıdır. Gerektiğinde görev tanımı veya ücret eki gibi tamamlayıcı belgeler sözleşmeye ek yapılabilir.
- İşçi ve işverenin kimlik, unvan ve adres bilgilerini eksiksiz girin.
- İşin unvanını, görevlerini, çalışma yerini ve başlangıç tarihini açıkça yazın.
- Deneme süresini ve ücret koşullarını ilgili mevzuata uygun biçimde belirleyin.
- Metni okuyup ekleri kontrol ettikten sonra iki nüsha olarak imzalayın.
Pratik öneri: Deneme süresini yalnızca “deneme süresi vardır” şeklinde yazmak yerine, başlangıç ve bitiş tarihlerini açıkça belirtin ve yerel hukukta izin verilen azami süreyi doğrulayın.
Dikkat edilmesi gereken hükümler
İşverenin tek taraflı olarak ücret, görev veya çalışma yerini sınırsız değiştirmesine izin veren geniş hükümler uyuşmazlık yaratabilir. Aynı şekilde, gizlilik, kişisel veri, rekabet yasağı veya cezai şart hükümleri varsa bunların ölçülü, açık ve yürürlükteki hukuka uygun olması gerekir.
- İşçinin pozisyonunu ve bağlı olduğu birimi belirtin.
- Ücretin brüt veya net olduğunu ve ödeme gününü yazın.
- Haftalık çalışma süresi ile dinlenme düzenini tanımlayın.
- Deneme süresinin kanuni sınırlar içinde kaldığını kontrol edin.
- İmzalı nüshaların her bir tarafça saklanmasını sağlayın.
Sıkça sorulan sorular
Deneme süresi her iş sözleşmesinde zorunlu mudur?
Hayır. Deneme süresi tarafların anlaşmasına bağlı olabilir; ancak uygulanacak hukukun bu konuda öngördüğü şekil ve süre şartlarına uyulması gerekir.
Deneme süresinde ücret ödenir mi?
Evet. Deneme döneminde fiilen çalışan işçinin ücret ve mevzuattan doğan temel hakları kural olarak korunur. Ücret seviyesi ve ödeme şartları sözleşmede açıkça gösterilmelidir.
Deneme süresi uzatılabilir mi?
Uzatma imkânı, uygulanacak mevzuata ve ilk sözleşmedeki hükümlere bağlıdır. Kanuni üst sınırların aşılması veya sonradan yapılan belirsiz uzatmalar hukuki sorun doğurabilir.