Ticari Acentelik Sözleşmesi Hazır Modeli
Bu ticari acentelik sözleşmesi örneği, bir işletme ile acente arasındaki sürekli aracılık veya sözleşme yapma yetkisine dayalı ilişkiyi yazılı biçimde düzenlemeye yardımcı olur. Model; bölge, ürün veya hizmet kapsamı, komisyon, masraflar, gizlilik, rekabet, süre, bildirim ve fesih hükümlerini uyarlanabilir alanlarla içerir.
Ticari acentelik sözleşmesi, bir işletme adına sürekli biçimde aracılık yapan veya sözleşme kurmaya yetkili kılınan acentenin görevlerini ve haklarını belirler. Yazılı bir sözleşme, tarafların temsil yetkisinin sınırlarını, komisyon esaslarını ve çalışma alanını açıklaştırır. Bu model, ticari ilişkinin temel noktalarını sistematik şekilde düzenlemek için kullanılabilir. İmzadan önce somut faaliyet alanı ve uygulanacak hukuk bakımından uyarlanmalıdır.
Acentelik sözleşmesinin amacı
Acentelik ilişkisi, bağımsız bir tacir veya işletmenin, müvekkil işletmenin ticari faaliyetlerine sürekli destek vermesi esasına dayanır. Acente çoğunlukla müşteri bulur, teklif iletir, sipariş toplar veya kendisine verilen yetki çerçevesinde sözleşme kurulmasına aracılık eder.
Sözleşmede tarafların bağımsızlığı korunurken, acentenin hangi işlemleri yapabileceği ve hangi işlemler için önceden onay alacağı açıkça yazılmalıdır. Belirsiz yetki tanımları, üçüncü kişilerle ilişkilerde uyuşmazlığa yol açabilir.
Aracılık ve sözleşme yapma yetkisi
Acente sadece aracılık yapacaksa, müvekkil adına sözleşme imzalama veya bedel tahsil etme yetkisi bulunmadığı belirtilmelidir. Sözleşme yapma ya da tahsil yetkisi veriliyorsa bunun kapsamı, sınırları ve bildirim usulü ayrıca düzenlenmelidir.
Sözleşmede bulunması gereken temel bilgiler
Tarafların ticaret unvanı, adresi, vergi veya sicil bilgileri ile temsil yetkililerinin kimliği doğru yazılmalıdır. Ayrıca ürün ve hizmet grubu, faaliyet bölgesi, müşteri kesimi ve sözleşmenin başlangıç tarihi net biçimde belirlenmelidir.
| Belge alanı | Amacı | Sık yapılan hata |
|---|---|---|
| Faaliyet bölgesi | Acentenin çalışacağı coğrafi veya müşteri alanını belirler. | Bölgenin belirsiz bırakılması. |
| Yetki kapsamı | Aracılık, sözleşme kurma ve tahsil yetkisini sınırlar. | Sözlü yetkiye güvenilmesi. |
| Komisyon oranı | Acentenin hak kazanacağı bedeli hesaplamaya yarar. | Vergi ve iade etkisinin yazılmaması. |
| Ödeme zamanı | Komisyonun ne zaman ödeneceğini düzenler. | Vade ve hesap döneminin belirtilmemesi. |
| Fesih bildirimi | Sözleşmenin sona erdirilme usulünü belirler. | Bildirim kanalının tanımlanmaması. |
Komisyon, masraf ve ödeme düzeni
Komisyonun hangi işlemler için doğacağı; siparişin alınması, müvekkilin kabulü, teslimat veya tahsilat gibi aşamalar esas alınarak tanımlanmalıdır. İptal edilen, iade edilen veya ödenmeyen işlemlerin komisyona etkisi de kararlaştırılmalıdır.
Acente masraflarının kim tarafından karşılanacağı önemlidir. Seyahat, tanıtım, numune, fuar ve iletişim harcamaları için önceden yazılı onay veya bütçe limiti öngörmek, sonradan doğacak tartışmaları azaltır.
Komisyon hesabının şeffaflığı
Müvekkilin acenteye düzenli satış ve sipariş özeti vermesi, komisyon kontrolünü kolaylaştırır. Hesaplama para birimi, KDV dahil veya hariç tutarlar ve ödeme yöntemi de sözleşmede yer almalıdır.
Düzenlenebilir şablon
Belge şablonu
TİCARİ ACENTELİK SÖZLEŞMESİ
Sözleşmenin Yapıldığı Yer: ____________________
Sözleşme Tarihi: ____ / ____ / ______
İşbu Ticari Acentelik Sözleşmesi, aşağıda bilgileri yer alan taraflar arasında düzenlenmiştir.
MÜVEKKİL: Ticaret Unvanı: ____________________
Adres: ____________________
Vergi Dairesi / Vergi No: ____________________
Ticaret Sicil No: ____________________
Temsilci: ____________________
ACENTE: Adı Soyadı / Ticaret Unvanı: ____________________
Adres: ____________________
Vergi Dairesi / Vergi No: ____________________
Ticaret Sicil No: ____________________
Temsilci: ____________________
| Değişken alan | Kararlaştırılan bilgi |
|---|---|
| Ürün / hizmet kapsamı | ____________________ |
| Faaliyet bölgesi / müşteri grubu | ____________________ |
| Acentenin yetkisi | ____________________ |
| Komisyon oranı ve hesaplama esası | ____________________ |
| Komisyon ödeme dönemi | ____________________ |
| Sözleşme süresi | ____________________ |
| Fesih bildirim süresi | ____________________ |
- Konu: Müvekkil, aşağıda belirtilen ürün ve/veya hizmetlerin tanıtımı, müşteri bulunması, sipariş alınması ve kararlaştırılan kapsamda aracılık edilmesi amacıyla Acenteyi görevlendirmiştir: ____________________.
- Yetki ve faaliyet alanı: Acente, ____________________ bölgesinde / müşteri grubunda faaliyet gösterecektir. Acente, Müvekkil adına sözleşme kurma ve/veya tahsil yetkisine ____________________ sahiptir. Yetkinin sınırları: ____________________.
- Acentenin yükümlülükleri: Acente, Müvekkilin menfaatlerini gözeterek özenle hareket edecek, piyasa ve müşteri bilgilerini iletecek, gizli bilgileri koruyacak ve faaliyetlerini düzenli biçimde raporlayacaktır.
- Müvekkilin yükümlülükleri: Müvekkil, Acenteye gerekli ürün, fiyat, stok, teslimat ve tanıtım bilgilerini sağlayacak; kabul edilen işlemlere ilişkin gerekli bildirimleri zamanında yapacaktır.
- Komisyon: Acente, işbu sözleşme kapsamındaki işlemler için ____________________ oranında / tutarında komisyona hak kazanacaktır. Komisyonun doğum anı: ____________________. Ödeme tarihi ve yöntemi: ____________________.
- Masraflar: Acentenin seyahat, tanıtım, numune, iletişim ve diğer giderleri ____________________ tarafından karşılanacaktır. Ön onaya tabi masraflar: ____________________.
- Gizlilik: Taraflar, sözleşme süresince ve sona ermesinden sonra ____________________ süreyle diğer tarafa ait ticari, teknik ve müşteri bilgilerini gizli tutacaktır.
- Marka ve materyal kullanımı: Acente, Müvekkile ait marka, logo ve tanıtım materyallerini yalnızca yazılı talimatlara ve bu sözleşmenin amacına uygun olarak kullanacaktır.
- Süre ve fesih: İşbu sözleşme ____ / ____ / ______ tarihinde yürürlüğe girer ve ____________________ süreyle geçerlidir. Taraflardan her biri, ____________________ süre önce yazılı bildirimde bulunarak sözleşmeyi feshedebilir. Haklı nedenle derhal fesih hakları saklıdır.
- Sözleşme sonrası işlemler: Sözleşmenin sona ermesi halinde Acente, Müvekkile ait belge, numune, materyal ve gizli bilgileri derhal iade edecek veya Müvekkilin yazılı talimatına göre imha edecektir.
- Uyuşmazlıkların çözümü: İşbu sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda ____________________ hukuku uygulanacak ve ____________________ mahkemeleri ve icra daireleri yetkili olacaktır.
- Yürürlük: İşbu sözleşme, taraflarca okunarak ____ / ____ / ______ tarihinde iki nüsha olarak imzalanmış ve yürürlüğe girmiştir.
MÜVEKKİL
Unvan / Ad Soyad: ____________________
Yetkili İmza: ____________________
ACENTE
Unvan / Ad Soyad: ____________________
Yetkili İmza: ____________________
Metni doğrudan burada düzenleyin. Değişiklikler tarayıcınızda saklanır; yazdırabilir ya da Word ve PDF olarak dışa aktarabilirsiniz.
Tarafların başlıca yükümlülükleri
Acente, müvekkilin menfaatlerini korumalı, gerekli özeni göstermeli, piyasa bilgisini iletmeli ve gizli bilgileri korumalıdır. Müvekkil ise acenteye işini yapabilmesi için gerekli bilgi, belge, fiyat listesi ve güncellemeleri zamanında sağlamalıdır.
- Acentenin faaliyet ve raporlama yükümlülüğü açıkça belirtilmelidir.
- Müvekkilin fiyat, stok ve teslim koşullarını güncel bildirmesi düzenlenmelidir.
- Gizli bilgi ve müşteri verilerinin korunmasına ilişkin kurallar eklenmelidir.
- Marka, logo ve tanıtım materyallerinin kullanım sınırları belirlenmelidir.
- Alt acente veya üçüncü kişi kullanımı için izin şartı kararlaştırılmalıdır.
Pratik öneri: Komisyon doğuran işlem anını ve acentenin tahsil yetkisini tek cümleyle dahi olsa açıkça yazmak, en sık karşılaşılan uyuşmazlıkları önlemeye yardımcı olur.
Süre, fesih ve sözleşme sonrası hükümler
Sözleşme belirli veya belirsiz süreli kurulabilir. Belirsiz süreli ilişkilerde fesih bildiriminin şekli, süresi ve bildirimin ne zaman hüküm doğuracağı düzenlenmelidir; haklı nedenle derhal fesih halleri de somutlaştırılabilir.
Sona erme sonrasında müşteri bilgileri, tanıtım malzemeleri, numuneler ve belgelerin iadesi; devam eden siparişlerin durumu ile gizlilik yükümlülüğünün süresi ayrıca ele alınmalıdır. Rekabet etmeme hükmü düşünülüyorsa, kapsamı ve süresi uygulanacak emredici kurallara uygun biçimde değerlendirilmelidir.
- Tarafların ve temsil yetkililerinin bilgilerini doğrulayın.
- Ürün, bölge ve acente yetkisini ayrıntılı tanımlayın.
- Komisyon hesabı ile ödeme dönemini somutlaştırın.
- Fesih, iade ve uyuşmazlık çözümü hükümlerini imzadan önce gözden geçirin.
Sık sorulan sorular
Acenteye tahsil yetkisi otomatik olarak verilir mi?
Hayır. Tahsil yetkisinin bulunup bulunmadığı ve sınırları sözleşmede açıkça gösterilmelidir. Yetkinin kapsamı, ödeme araçları ve hesap verme usulü ayrıca düzenlenmelidir.
Komisyon hangi anda hak edilir?
Bu husus sözleşmede belirlenmelidir. Uygulamada siparişin kabulü, işlemin ifası veya bedelin tahsili gibi farklı anlar esas alınabilir; uygulanacak hukuktaki emredici düzenlemeler de dikkate alınmalıdır.
Belirsiz süreli acentelik sözleşmesi nasıl sona erer?
Genellikle uygun bir bildirim süresine uyularak feshedilir. Ancak ağır ihlal, güven ilişkisini zedeleyen davranış veya sözleşmede tanımlanan haklı nedenler mevcutsa derhal fesih imkânı doğabilir.