Kullanıma Hazır Franchise Sözleşmesi Modeli
Bu franchise sözleşmesi örneği, franchisor ile franchisee arasındaki ticari ilişkiyi yazılı şekilde düzenlemek için hazırlanmıştır. Model; marka ve sistem kullanımını, başlangıç bedelini, dönemsel ödemeleri, faaliyet bölgesini, eğitim ve denetim süreçlerini, gizlilik yükümlülüklerini ve fesih şartlarını kapsayacak şekilde doldurulabilir alanlar içerir.
Franchise sözleşmesi, bir markanın iş modelini, adını ve operasyonel bilgisini belirli şartlarla kullanma hakkını düzenleyen ticari bir sözleşmedir. Bu sözleşme, franchise veren ile franchise alanın haklarını, mali yükümlülüklerini ve çalışma kurallarını açıklaştırır. Yazılı ve ayrıntılı bir metin, tarafların beklentilerini aynı çerçevede buluşturmaya yardımcı olur. Özellikle marka itibarı, bölge koruması ve ücretler bakımından hükümler net olmalıdır.
Franchise sözleşmesinin amacı ve tarafları
Franchise ilişkisinde franchise veren, marka, ticari bilgi birikimi, operasyon sistemi ve gerektiğinde eğitim desteği sunar. Franchise alan ise bu sistemi sözleşmedeki sınırlara uyarak, kendi hesabına ve kendi ticari riskini üstlenerek işletir.
Sözleşmede tarafların ticaret unvanı, adresi, vergi bilgileri, temsil yetkileri ve tebligat adresleri eksiksiz yazılmalıdır. Gerçek kişilerde kimlik bilgileri, tüzel kişilerde ise imza yetkisini gösteren bilgilerin eklenmesi önem taşır.
Bağımsız işletmeci ilkesi
Franchise alanın çalışanı, temsilcisi veya ortağı olmadığı; işletmesini bağımsız şekilde yürüttüğü açıkça belirtilmelidir. Bu ifade, taraflar arasındaki hukuki ilişkinin sınırlarının anlaşılmasına katkı sağlar.
Temel hükümler ve dikkat edilmesi gereken alanlar
İyi hazırlanmış bir metin, yalnızca marka kullanım iznini değil; hizmet standardını, tedarik düzenini, reklam katkısını, denetimi ve sözleşme sonrası yükümlülükleri de kapsar. Hükümlerin ölçülebilir ve uygulanabilir olması, uyuşmazlık riskini azaltır.
| Belge alanı | Ne için kullanılır? | Sık yapılan hata |
|---|---|---|
| Marka kullanım hakkı | Markanın kapsamını ve kullanım sınırını belirler. | Tescilli marka veya kullanım sınıfını belirtmemek. |
| Faaliyet bölgesi | İşletmenin coğrafi alanını tanımlar. | Bölgeyi belirsiz ya da çakışacak biçimde yazmak. |
| Franchise bedeli | Giriş, royalty ve reklam paylarını düzenler. | Vergi, vade ve hesaplama yöntemini açıklamamak. |
| Sözleşme süresi | Başlangıç, bitiş ve yenileme koşullarını gösterir. | Yenileme için gerekli şartları belirlememek. |
| Fesih hükümleri | İhlal hâlinde izlenecek süreci düzenler. | Bildirim ve düzeltme süresi bırakmamak. |
Mali yükümlülüklerin düzenlenmesi
Franchise başlangıç bedeli, dönemsel kullanım bedeli, reklam katılım payı, yazılım ücreti ve eğitim giderleri ayrı ayrı gösterilmelidir. Bedellerin KDV ve diğer vergiler karşısındaki durumu, ödeme para birimi, vadesi ve gecikme sonuçları da belirtilmelidir.
Royalty ve reklam katkı payı
Royalty bedeli sabit tutar, ciro yüzdesi veya karma yöntemle belirlenebilir. Ciroya bağlı hesaplamalarda brüt cironun tanımı, indirimler, iadeler ve raporlama yöntemi özellikle açık yazılmalıdır.
- Başlangıç franchise bedelini ve ödeme tarihini belirleyin.
- Dönemsel royalty hesabının esasını açıkça tanımlayın.
- Reklam katkı payının oranını ve kullanım amacını yazın.
- Denetim ve mali kayıt inceleme yetkisini düzenleyin.
- Gecikme hâlinde uygulanacak faiz veya yaptırımı kararlaştırın.
Düzenlenebilir şablon
Belge şablonu
FRANCHISE SÖZLEŞMESİ
Sözleşmenin Yapıldığı Yer: ____________________
Sözleşme Tarihi: ____ / ____ / ______
FRANCHISE VEREN: Unvan/Ad Soyad: ____________________
Vergi No/T.C. Kimlik No: ____________________
Adres: ____________________
Temsilci ve Yetkisi: ____________________
FRANCHISE ALAN: Unvan/Ad Soyad: ____________________
Vergi No/T.C. Kimlik No: ____________________
Adres: ____________________
Temsilci ve Yetkisi: ____________________
Yukarıda bilgileri yer alan taraflar, aşağıdaki şartlar çerçevesinde franchise ilişkisi kurulması konusunda anlaşmıştır.
| Değişken Bilgi | Kararlaştırılan Değer |
|---|---|
| Marka adı | ____________________ |
| İşletme konusu | ____________________ |
| Faaliyet bölgesi | ____________________ |
| Başlangıç franchise bedeli | ____________________ TL |
| Dönemsel royalty bedeli | ____________________ |
| Reklam katkı payı | ____________________ |
| Sözleşme süresi | ____________________ |
| İşletme adresi | ____________________ |
- Konu: Franchise veren, ____________________ markası ve işletme sistemi kapsamında franchise alana, bu sözleşmedeki şartlarla faaliyet yürütme hakkı tanır.
- Marka ve Sistem Kullanımı: Franchise alan, marka, logo, ticari görünüm, işletme kılavuzu ve diğer sistem unsurlarını yalnızca sözleşme kapsamındaki işletmede ve franchise verenin yazılı talimatlarına uygun kullanacaktır.
- Bedeller ve Ödeme: Franchise alan, başlangıç bedelini ____________________ tarihinde ödeyecek; dönemsel bedelleri ise ____________________ esasına göre, en geç ____________________ tarihinde franchise verene yatıracaktır.
- Eğitim ve Destek: Franchise veren, franchise alana ____________________ konularında eğitim ve operasyonel destek sağlayacaktır. Eğitim, seyahat ve konaklama giderlerinin kime ait olduğu: ____________________.
- Faaliyet Standartları ve Denetim: Franchise alan, işletmeyi marka standartlarına uygun yönetecek; franchise verenin makul zamanlarda yapacağı denetimlere izin verecektir.
- Gizlilik: Franchise alan, sözleşme süresince ve sona ermesinden itibaren ____________________ süreyle kendisine aktarılan gizli bilgi ve ticari sırları üçüncü kişilere açıklamayacaktır.
- Süre ve Yenileme: Sözleşme ____ / ____ / ______ tarihinde başlayacak ve ____ / ____ / ______ tarihinde sona erecektir. Yenileme şartları: ____________________.
- Fesih: Taraflardan birinin sözleşme yükümlülüklerine aykırı davranması hâlinde, diğer taraf yazılı bildirimle ____________________ günlük düzeltme süresi verir. Giderilmeyen ihlal hâlinde sözleşme feshedilebilir. Derhal fesih sebepleri: ____________________.
- Sözleşme Sonrası Yükümlülükler: Sözleşmenin sona ermesiyle franchise alan, marka ve sistem kullanımını derhal bırakacak; tabela, dijital içerik, doküman ve diğer materyaller hakkında ____________________ işlemlerini yerine getirecektir.
- Uyuşmazlıkların Çözümü: Bu sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda ____________________ hukuku uygulanacak ve ____________________ mahkemeleri/icra daireleri yetkili olacaktır.
- Yürürlük: Bu sözleşme ____ nüsha olarak düzenlenmiş, taraflarca okunarak ____ / ____ / ______ tarihinde imzalanmış ve yürürlüğe girmiştir.
FRANCHISE VEREN
Unvan/Ad Soyad: ____________________
Yetkili İmza: ____________________
FRANCHISE ALAN
Unvan/Ad Soyad: ____________________
Yetkili İmza: ____________________
Metni doğrudan burada düzenleyin. Değişiklikler tarayıcınızda saklanır; yazdırabilir ya da Word ve PDF olarak dışa aktarabilirsiniz.
Marka, gizlilik ve işletme standartları
Franchise verenin marka, logo, işletme kılavuzu, tarif, yazılım ve ticari sırları üzerindeki hakları korunmalıdır. Franchise alanın bu unsurları yalnızca sözleşme amacıyla ve verilen talimatlara uygun kullanacağı düzenlenmelidir.
Gizlilik yükümlülüğü, sözleşme sona erdikten sonra da belirli bir süre devam edecek şekilde kurulabilir. Rekabet etmeme hükümleri ise konu, yer, süre ve kapsam yönünden somut olmalı; uygulanacak hukuka uygunluğu ayrıca değerlendirilmelidir.
İmzadan önce bedelleri, faaliyet bölgesini, marka kullanım sınırlarını ve fesih sonrası yükümlülükleri ayrı bir kontrol listesiyle karşılaştırın.
Süre, denetim ve fesih süreci
Sözleşmenin başlangıç ve bitiş tarihi, uzatma yöntemi, yenileme bedeli ve yenileme için aranan performans koşulları yazılmalıdır. Franchise verenin eğitim, kalite kontrolü ve denetim yetkisinin kapsamı da işletmenin bağımsızlığı gözetilerek açıklanmalıdır.
Fesih sebepleri; ödeme temerrüdü, marka standartlarına aykırılık, gizlilik ihlali, ruhsat eksikliği ve iflas gibi durumları kapsayabilir. İhlalin giderilebilir olduğu hâllerde makul bir yazılı bildirim ve düzeltme süresi öngörülmesi faydalıdır.
- Taraf ve işletme bilgilerini doğrulayın.
- Marka, sistem ve faaliyet bölgesini tanımlayın.
- Bedelleri, ödeme takvimini ve raporlama düzenini belirleyin.
- Fesih, devir ve sözleşme sonrası yükümlülükleri gözden geçirin.
Sık sorulan sorular
Franchise sözleşmesi noter huzurunda yapılmalı mıdır?
Sözleşmenin şekli, tarafların tercihine ve işlemin niteliğine göre değişebilir. Ancak imza yetkilerinin doğrulanması, eklerin paraflanması ve ispat kolaylığı için hukuki destek alınması yararlı olabilir.
Franchise alan kendi fiyatlarını belirleyebilir mi?
Bu husus sözleşmede ve uygulanacak rekabet kurallarında değerlendirilmelidir. Tavsiye fiyat, kampanya koşulu ve satış politikaları açıkça yazılmalı; emredici mevzuata aykırı düzenlemelerden kaçınılmalıdır.
Sözleşme bitince marka kullanılabilir mi?
Kural olarak sözleşme sona erdiğinde marka, logo, dekorasyon unsurları ve gizli işletme bilgileri kullanılmamalıdır. Stok, tabela, dijital hesaplar ve müşteri iletişimine ilişkin devir veya kaldırma işlemleri metinde düzenlenmelidir.