Ticari Temsilcilik Sözleşmesi Hazır Örnek Modeli
Ticari temsilcilik sözleşmesi, bir işletmenin ürün veya hizmetlerinin belirli bir bölgede bağımsız bir temsilci tarafından tanıtılması, müşteri bulunması ve sözleşme kurulmasına aracılık edilmesi koşullarını düzenler. Bu hazır model; yetki sınırları, komisyon, masraflar, gizlilik, rekabet, süre ve fesih hükümlerini yazılı hale getirmenize yardımcı olur.
Ticari temsilcilik sözleşmesi, bir işletme ile onun adına müşteri ilişkileri geliştiren veya satış süreçlerine aracılık eden bağımsız temsilci arasındaki çalışma esaslarını belirler. Yazılı bir sözleşme, temsilcinin yetkisinin sınırlarını, faaliyet bölgesini ve komisyon hakkını açıklaştırır. Böylece taraflar, günlük ticari ilişkilerde ortaya çıkabilecek belirsizlikleri azaltabilir. Sözleşmenin somut faaliyete ve uygulanacak ülke hukukuna göre uyarlanması önemlidir.
Ticari temsilcilik sözleşmesi nedir?
Bu sözleşme, temsilcinin müvekkil işletme hesabına müşteri bulması, sipariş toplaması, pazarlama faaliyeti yürütmesi veya belirli işlemlere aracılık etmesi için kurulan ticari ilişkiyi düzenler. Temsilcinin doğrudan sözleşme yapma yetkisine sahip olup olmadığı mutlaka ayrıca belirtilmelidir.
Ticari temsilcilik; iş sözleşmesi, distribütörlük, bayilik ve acentelik ilişkilerinden farklı sonuçlar doğurabilir. Tarafların gerçek çalışma biçimi, sözleşmenin adı kadar hukuki nitelendirmede de etkili olabilir.
Tarafların hukuki konumu
Temsilci kural olarak bağımsız hareket eder ve kendi organizasyonundan sorumludur. Ancak müvekkilin temsilci üzerindeki fiilî talimat, denetim ve çalışma saatleri kontrolü arttıkça ilişkinin hukuki niteliği yeniden değerlendirilmelidir.
Sözleşmede bulunması gereken temel bilgiler
Tarafların ticaret unvanı, adresi, vergi veya kimlik bilgileri ile temsil yetkililerinin bilgileri eksiksiz yazılmalıdır. Ayrıca temsil edilecek ürün veya hizmetler, coğrafi bölge ve müşteri grubu açık şekilde tanımlanmalıdır.
| Belge alanı | Amacı | Sık yapılan hata |
|---|---|---|
| Faaliyet bölgesi | Temsilcinin çalışacağı coğrafi alanı belirler | Bölgeyi belirsiz veya çok geniş yazmak |
| Yetki kapsamı | Sipariş alma ve sözleşme imzalama sınırını gösterir | İmza yetkisini açıkça belirtmemek |
| Komisyon oranı | Temsilcinin ücretlendirmesini düzenler | Komisyonun hangi tutar üzerinden hesaplandığını yazmamak |
| Ödeme zamanı | Komisyonun ne zaman ödeneceğini açıklar | Tahsilat veya fatura şartını belirsiz bırakmak |
| Fesih hükmü | Sona erme usulünü belirler | Bildirim süresini belirtmemek |
Yetki, bölge ve münhasırlık düzenlemesi
Temsilcinin yalnızca müşteri bulma, teklif iletme veya sipariş alma yetkisi varsa bu durum net biçimde yazılmalıdır. Müvekkil adına bağlayıcı sözleşme imzalama, fiyat değiştirme, tahsilat yapma ya da taahhüt altına girme yetkileri açıkça verilmedikçe temsilciye tanınmış sayılmamalıdır.
Münhasırlık ne zaman yazılmalıdır?
Temsilciye belirli bir bölge veya müşteri grubu için münhasır hak verilecekse, müvekkilin aynı alanda doğrudan satış yapıp yapamayacağı ve başka temsilci atayıp atayamayacağı da düzenlenmelidir. Münhasırlığın istisnaları ile performans hedefleri ayrıca belirlenebilir.
Düzenlenebilir şablon
Belge şablonu
TİCARİ TEMSİLCİLİK SÖZLEŞMESİ
Sözleşmenin Düzenlendiği Yer: ____________________
Sözleşme Tarihi: ____ / ____ / ________
İşbu Ticari Temsilcilik Sözleşmesi, aşağıda bilgileri bulunan taraflar arasında düzenlenmiştir.
MÜVEKKİL / ŞİRKET
Unvan / Ad Soyad: ____________________
Adres: ____________________
Vergi Dairesi ve Vergi No / T.C. Kimlik No: ____________________
MERSİS No (varsa): ____________________
Temsilcisi: ____________________
TEMSİLCİ
Unvan / Ad Soyad: ____________________
Adres: ____________________
Vergi Dairesi ve Vergi No / T.C. Kimlik No: ____________________
MERSİS No (varsa): ____________________
Temsilcisi: ____________________
Taraflar, aşağıdaki şartlarla ticari temsilcilik ilişkisi kurmayı kabul eder.
| Değişken Alan | Kararlaştırılan Bilgi |
|---|---|
| Temsil edilecek ürün / hizmetler | ____________________ |
| Faaliyet bölgesi / müşteri grubu | ____________________ |
| Sözleşme süresi | ____________________ |
| Komisyon oranı ve hesaplama esası | ____________________ |
| Komisyon ödeme dönemi | ____________________ |
| Masrafların karşılanma şekli | ____________________ |
| Münhasırlık durumu | ____________________ |
- Konu: Temsilci, Müvekkilin ürün ve/veya hizmetlerinin tanıtılması, müşteri bulunması ve sipariş süreçlerine aracılık edilmesi amacıyla faaliyet gösterecektir.
- Temsil Yetkisi: Temsilci, Müvekkilin önceden yazılı onayı olmadıkça Müvekkil adına sözleşme imzalayamaz, fiyat değiştiremez, tahsilat yapamaz veya Müvekkili borç altına sokacak işlem gerçekleştiremez. Verilen özel yetkiler: ____________________.
- Bölge ve Faaliyet Alanı: Temsilci yalnızca ____________________ bölgesinde / müşteri grubunda faaliyet gösterecektir. Münhasırlık koşulları: ____________________.
- Komisyon: Temsilciye, ____________________ üzerinden %______ oranında komisyon ödenecektir. Komisyon hakkı ____________________ halinde doğar ve ödeme ____________________ tarihinde / döneminde yapılır.
- Masraflar: Temsilcinin seyahat, tanıtım, iletişim ve diğer masrafları ____________________ tarafından karşılanacaktır. Ön onay gerektiren masraf limiti: ____________________.
- Gizlilik: Temsilci, Müvekkile ait ticari sırları, müşteri bilgilerini, fiyatları ve diğer gizli bilgileri sözleşme süresince ve sona ermesinden sonra gizli tutacaktır.
- Rekabet Etmeme: Tarafların varsa rekabet etmeme yükümlülüğü; konu, süre ve bölge bakımından şu şekilde belirlenmiştir: ____________________.
- Süre ve Fesih: İşbu sözleşme ____ / ____ / ________ tarihinde yürürlüğe girer ve ____________________ süreyle geçerlidir. Taraflar, ____________________ gün önceden yazılı bildirimde bulunarak sözleşmeyi feshedebilir. Haklı nedenle derhal fesih halleri saklıdır.
- Uyuşmazlıkların Çözümü: İşbu sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda ____________________ hukuku uygulanır. Yetkili mahkeme ve icra daireleri: ____________________.
- Yürürlük: İşbu sözleşme ____ nüsha olarak düzenlenmiş, taraflarca okunarak ____ / ____ / ________ tarihinde imzalanmış ve yürürlüğe girmiştir.
MÜVEKKİL / ŞİRKET
Unvan / Ad Soyad: ____________________
Yetkili İmza: ____________________
Tarih: ____ / ____ / ________
TEMSİLCİ
Unvan / Ad Soyad: ____________________
İmza: ____________________
Tarih: ____ / ____ / ________
Metni doğrudan burada düzenleyin. Değişiklikler tarayıcınızda saklanır; yazdırabilir ya da Word ve PDF olarak dışa aktarabilirsiniz.
Komisyon, masraf ve ödeme hükümleri
Komisyon oranının yanında, komisyonun brüt satış tutarı, net satış tutarı, tahsil edilen bedel veya başka bir ölçüt üzerinden hesaplanacağı belirtilmelidir. İade, iptal, indirim, vade farkı ve ödenmeyen alacakların komisyona etkisi de düzenlenmelidir.
- Komisyon oranını ve hesaplama tabanını yazın.
- Komisyonun doğduğu anı belirleyin.
- Ödeme dönemini ve ödeme yöntemini açıklayın.
- Seyahat, tanıtım ve müşteri ağırlama masraflarını düzenleyin.
- Vergi, fatura ve belge yükümlülüklerini belirtin.
Pratik öneri: Temsilcinin sözleşme imzalama ve tahsilat yetkisi yoksa, bu yasağı sözleşmede açık ve ayrı bir madde halinde yazın.
Gizlilik, veri ve rekabet yükümlülükleri
Temsilci, müşteri listeleri, fiyatlandırma, satış stratejileri ve ticari sır niteliğindeki bilgileri yalnızca sözleşmenin amacı doğrultusunda kullanmalıdır. Kişisel veri içeren müşteri bilgileri işleniyorsa, ilgili mevzuata uygun teknik ve idari tedbirler ayrıca değerlendirilmelidir.
Rekabet etmeme hükmü konulacaksa kapsamı, coğrafi alanı, süresi ve korunan faaliyet konusu ölçülü biçimde belirlenmelidir. Aşırı geniş sınırlamalar geçerlilik ve uygulanabilirlik bakımından uyuşmazlık yaratabilir.
Süre, fesih ve uyuşmazlık çözümü
Sözleşme belirli veya belirsiz süreli kurulabilir. Belirsiz süreli ilişkilerde bildirim süresi, haklı nedenle derhal fesih halleri, devam eden siparişler ve fesih sonrası komisyonlar düzenlenmelidir.
- Tarafların ticari ve iletişim bilgilerini doğrulayın.
- Faaliyet alanını, bölgeyi ve temsil yetkisini tanımlayın.
- Komisyon, masraf ve ödeme koşullarını yazılı hale getirin.
- Fesih, bildirim, uygulanacak hukuk ve yetkili merci hükümlerini tamamlayın.
Uyuşmazlık halinde uygulanacak hukuk ile yetkili mahkeme veya alternatif uyuşmazlık çözüm yolu seçilirken emredici kurallar dikkate alınmalıdır. Özellikle uluslararası ilişkilerde uzman görüşü alınması faydalıdır.
Sıkça sorulan sorular
Ticari temsilci müvekkil adına sözleşme imzalayabilir mi?
Ancak sözleşmede veya usulüne uygun verilmiş temsil yetkisinde bu yetki açıkça tanınmışsa imzalayabilir. Yetkinin kapsamı ve sınırları yazılı olarak belirtilmelidir.
Komisyon ne zaman hak edilir?
Bu husus tarafların anlaşmasına bağlıdır. Genellikle siparişin kabulü, satışın gerçekleşmesi veya bedelin tahsil edilmesi gibi açıkça belirlenen bir olay komisyon hakkının doğumuna bağlanır.
Temsilcilik sözleşmesi tek taraflı feshedilebilir mi?
Sözleşmedeki fesih hükümlerine ve uygulanacak hukukun emredici kurallarına bağlı olarak feshedilebilir. Bildirim süresi, haklı neden ve fesih sonrası doğabilecek haklar dikkatle incelenmelidir.